Spanning

Spanning
Spannende weken: boeken en examens

dinsdag 8 juli 2014

recensies Nederlandse literatuur


                                  

Meester Mitraillette        Jan Vantoortelboom
Oorlog en terpentijn        Stefan Hertmans

In Nederland worden nog altijd veel boeken geschreven over de Tweede Wereldoorlog. In België speelt juist de Eerste, de ‘Grote Oorlog’ nog steeds een belangrijke rol. Omdat het dit jaar een eeuw geleden is dat deze begon zijn bovenstaande titels geen verrassing.

‘Meester Mitraillette’ is het verhaal van schoolmeester David Verbocht. In de openingsscène van het boek staat hij als deserteur voor het vuurpeloton. De reden hiervoor geeft de schrijver nog niet prijs, het drama wordt daarna beheerst opgebouwd met flashbacks. David groeit op met zijn ouders en zijn zes jaar jongere broertje ‘Rattenkop’, dat al op jonge leeftijd overlijdt. Het hoe en waarom van zijn dood wordt langzaam duidelijk. Eenmaal volwassen wordt David meester op een jongensschool, waar hij met één van de jongens, en diens moeder een bijzondere band opbouwt. Tot het moment komt dat ook David naar het front gestuurd wordt.
Hoewel het boek met een aanstaande executie begint, is er voor de oorlog  feitelijk geen grote rol weggelegd. Meer gaat het over het leven van David op het Belgische platteland. Hij is een eerlijke en gevoelige knul, die de jongens van zijn klas op alle manieren vooruit wil helpen.  Getekend door zijn jeugd en door zijn grote bescheidenheid blijft hij echter een outsider in het grimmige, gesloten Everdinge. Eenmaal aan het front, de hel op aarde, kiest hij eindelijk voor zichzelf, met zijn (terechte?) executie als gevolg…  Want wat had deze oprechte meester nu eigenlijk verkeerd gedaan?

‘Oorlog en terpentijn’ is het verhaal van de grootvader van de schrijver: Urbain.  De geschiedenis van deze man valt uiteen in twee delen:  de jaren voor 1914, getekend door armoede en gebrek, en de jaren tijdens de oorlog, waarin Urbain de verschrikkingen van de loopgraven aan den lijve ondervindt. De vader van Urbain is schilder/restaurateur in kerken en ook Urbain tekent graag. Als zijn vader jong overlijdt kiest Urbain voor een militaire opleiding. Aan het front raakt hij drie keer gewond, maar hij overleeft de strijd.
Na de oorlog sterft zijn grote liefde aan de Spaanse griep en trouwt hij noodgedwongen met haar zuster. Zoals Hertmans het verwoordt:  “Zo was deze paradox de constante van zijn leven: heen en weer te worden geslingerd tussen de militair die hij noodgedwongen was geweest en de kunstenaar die hij had willen zijn. Oorlog en terpentijn.” (p.332).

Hertmans zou voor dit boek gebruik gemaakt hebben van schriften van zijn grootvader. Uit  een interview in het NRC blijkt dat dit waarschijnlijk verzonnen  is.  Voor de lezer maakt het echter weinig uit. Naast een oorlogsboek is ‘Oorlog en terpentijn’ vooral ook een familie-kroniek. Net als ‘Meester Mitraillette’ een portret van twee bescheiden mensen die slachtoffer werden van de loopgravenoorlog. Terecht of niet: een oordeel over deze oorlog wordt niet geveld, alleen het ontwrichtende aspect wordt beschreven. Mooie boeken voor de vakantie.

Marga Ven


Codenaam Verity              Elizabeth Wein

Als vrouwelijk piloot wilde Wein onderzoeken welke mogelijkheden er in de Tweede Wereldoorlog voor haar zouden hebben bestaan. In het eerste deel van de roman komt dit heel duidelijk naar voren, waardoor het echte verhaal moeizaam op gang komt. Maar verder lezen wordt beloond, want wat na die eerste moeizame pagina’s volgt is een geweldige Young Adult roman.

Twee jonge Britse vrouwen, meisjes eigenlijk,  worden tijdens Wereldoorlog II hartsvriendinnen. Maddie is pilote, Verity (codenaam) spion, beiden actief in het verzet. Tijdens een gezamenlijke missie in Frankrijk komen ze in de problemen. Hun vliegtuig raakt zwaar beschadigd, Verity springt eruit en Maddie maakt een noodlanding. Door een kleine fout wordt Verity  gearresteerd door de Gestapo en onderworpen aan verhoren en mishandeling. Ze vindt zichzelf een lafaard, omdat ze vanwege persoonlijk comfort ( een deken, haar rok) geheime informatie en codes prijsgeeft  en daarmee haar land verraadt. Ze is ervan overtuigd dat ze hoe dan ook ter dood gebracht zal worden. Intussen maakt ze zich zorgen over het lot van  Maddie.
In het tweede deel komt Maddie aan het woord. Ze heeft het toestel aan de grond weten te krijgen en vertelt over haar zoektocht naar Verity. In dit deel wordt de ingenieuze plot van het verhaal duidelijk. De lezer ontdekt telkens op het verkeerde been gezet te zijn  en wordt gedwongen informatie uit deel één met heel andere ogen te gaan bekijken. De lezer weet nu meer dan de hoofdpersoon, waardoor de spanning opgevoerd wordt.
Sterke plot, goede verhaallijn, mooi geschreven.

Ellen Rodrigo



Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen